25 Oktyabr 2025
Miqren tutması zamanı məqsəd ağrını azaltmaq, tutmanın müddətini qısaltmaq və sinir sisteminin gərginliyini minimuma endirməkdir. Müdaxilələr iki istiqamətdə aparılır: dərmansız və dərmanla müalicə.
Dərmansız tədbirlər
Tutma başladıqda ilkin mərhələdə mühit və davranış dəyişiklikləri aparılmalıdır. Bu, beyin stimullarını azaldaraq ağrının şiddətini yüngülləşdirir.
Sakit və qaranlıq yerə çəkilmək
Səs-küydən və parlaq işıqdan uzaqlaşmaq lazımdır. Qaranlıq, sərin və səssiz otaqda uzanmaq sinir sistemini sakitləşdirir və ağrını zəiflədir. Elektron cihazlardan, televizordan və telefondan uzaq olmaq faydalıdır.
Soyuq və ya isti kompres
Alın və gicgah nahiyəsinə soyuq kompres qoymaq damarların daralmasına və ağrının azalmasına kömək edir. Boyun və çiyin nahiyəsinə isti kompres tətbiq etmək isə əzələləri boşaldır və gərginliyi azaldır.
Kofein qəbuluna nəzarət
Az miqdarda qəhvə və ya çay içmək damar daraldıcı təsir göstərərək ağrını azalda bilər. Lakin çoxlu kofein istifadəsi və ya onun qəfil kəsilməsi tutmanı gücləndirə bilər.
Maye qəbulu
Tutma zamanı bədənin susuz qalması vəziyyəti ağırlaşdıra bilər. Bol su içmək və elektrolit balansını qorumaq lazımdır.
Qısa yuxu
Bəzi hallarda 30–60 dəqiqəlik yuxu sinir sistemini sakitləşdirir və tutmanı azaldır. Qısa istirahət beynin gərginliyini azaldaraq ağrının keçməsinə yardım edə bilər.
Dərmanla müalicə
Tutma mərhələsində istifadə edilən dərmanlar iki əsas qrupa bölünür: sadə analgetiklər və miqren üçün xüsusi preparatlar.
Sadə analgetiklər
İbuprofen (400–800 mg), naproksen (500 mg), diklofenak (50–100 mg) və ya parasetamol (1000 mg) kimi preparatlar tutmanın başlanğıcında qəbul edildikdə təsirli olur. Onlardan tez-tez istifadə etmək olmaz, çünki bu, dərmanların həddindən artıq istifadəsi ilə bağlı baş ağrısına səbəb ola bilər.
Triptanlar
Miqrenin spesifik müalicəsində istifadə olunan preparatlardır. Onlar serotonin reseptorlarını təsirləndirərək damar genişlənməsini və ağrının yayılmasını azaldır. Sumatriptan (50–100 mg), rizatriptan (10 mg), zolmitriptan (2,5–5 mg) kimi preparatlar ağrının başlanğıcında qəbul edilməlidir. Qusma olduqda burun spreyi və inyeksiya formaları daha məqsədəuyğundur.
Antiemetiklər
Bulantı və qusmanı aradan qaldırmaq üçün metoklopramid (10 mg) və ya domperidon (10 mg) istifadə olunur. Bu dərmanlar mədənin boşalmasını sürətləndirir və ağrıkəsicilərin təsirini artırır.
Kombinə preparatlar
Bəzi hallarda parasetamol, kofein və aspirindən ibarət preparatlar miqrenin yüngül formalarında effektli olur. Lakin bu preparatlar da yalnız məhdud şəkildə istifadə edilməlidir.
Tutmaların qarşısının alınması
Miqren tutmalarını azaldan profilaktik tədbirlər bunlardır:
Yuxu rejiminin sabit saxlanması
Qidalanmada tetikleyici məhsulların (pendir, şərab, şokolad və s.) məhdudlaşdırılması
Stressin idarə olunması və relaksasiya texnikalarından istifadə
Hormonal dəyişikliklərə nəzarət (xüsusilə qadınlarda menstruasiya dövründə)
Həkim məsləhəti ilə profilaktik dərmanların (propranolol, topiramat, amitriptilin və s.) qəbulu
Həkimə müraciət tələb edən hallar
Aşağıdakı hallarda tibbi yardım vacibdir:
Ağrının qəfil və çox güclü başlaması
Tutmanın adi müalicəyə cavab verməməsi
Qusma, görmə pozğunluğu, nitq çətinliyi və ya huş bulanıqlığı
Tutmaların tezliyinin və gücünün artması
Baş ağrısının xarakterinin dəyişməsi
Belə vəziyyətlər ciddi nevroloji xəstəliklərin göstəricisi ola bilər və təcili qiymətləndirmə tələb edir.