Uşaqlarda baş ağrısı nadir hal deyil və çox vaxt sadə səbəblərlə bağlı olur, lakin bəzən bu simptom daha ciddi vəziyyətin göstəricisi də ola bilər. Valideynlər üçün əsas məqsəd – ağrının xarakterini müşahidə etmək, səbəbi müəyyənləşdirmək və lazım gəldikdə vaxtında həkimə müraciət etməkdir.
Uşaqlarda baş ağrısının ümumi səbəbləri
Uşaqlarda baş ağrısının səbəbləri müxtəlifdir və yaşdan, gündəlik rejimdən, emosional vəziyyətdən asılı olaraq dəyişir. Ən çox rast gəlinən hallar bunlardır:
- Yuxu rejiminin pozulması
- Susuzluq və nizamsız qidalanma
- Uzun müddət ekrana baxmaq (planşet, telefon, televiziya)
- Göz yorğunluğu və görmə pozğunluğu
- Stress, gərginlik, məktəb həyəcani və ya qorxu
- Soyuqdəymə, qızdırma və infeksiyalar
- Qan təzyiqinin və ya qanda şəkərin dəyişməsi
Əksər hallarda bu səbəblər aradan qaldırıldıqda baş ağrısı da keçib gedir. Lakin ağrı tez-tez təkrarlanırsa və uşağın gündəlik fəaliyyətinə təsir edirsə, bu, artıq diqqət tələb edir.
Ağrının xüsusiyyətinə diqqət etmək
Uşaqlarda baş ağrısının səbəbini anlamaq üçün valideynlər ağrının aşağıdakı xüsusiyyətlərini müşahidə etməlidir:
- Ağrı nə vaxt başlayır (məsələn, səhərlər, dərs zamanı, axşamlar)
- Ağrı başın hansı hissəsində hiss olunur (alın, gicgah, başın arxası)
- Ağrının müddəti və intensivliyi
- Fiziki fəaliyyət və ya işıq-səsin təsiri ilə dəyişirmi
- Bulantı, qusma, başgicəllənmə, görmə pozğunluğu və ya halsızlıq müşahidə olunurmu
Bu məlumatlar həkim üçün çox vacibdir və diaqnozun düzgün qoyulmasına kömək edir.
Uşaqlarda baş ağrısının növləri
- Gərginlik tipli baş ağrısı – ən çox rast gəlinən formadır. Uşaq adətən “başım sıxılır”, “başım yorulub” kimi ifadələr işlədir. Adətən stress, uzunmüddətli oxu və ya kompüter istifadəsi ilə bağlı olur.
- Miqren – uşaqlarda da müşahidə oluna bilər. Adətən birtərəfli, pulsasiyaedici ağrı ilə başlayır və bulantı, işığa və səsə qarşı həssaslıqla müşayiət olunur. Bəzi uşaqlarda əvvəlcə görmə dəyişiklikləri (aura) yaranır.
- İnfeksiyalara bağlı baş ağrısı – soyuqdəymə, qrip, sinusit və ya qulaq infeksiyaları zamanı rast gəlinir.
- Gözlə bağlı ağrılar – görmə zəifliyi, astiqmatizm və ya korreksiyasız eynək istifadəsi zamanı meydana çıxa bilər.
Valideynlər üçün sadə, təhlükəsiz addımlar
- Uşağa kifayət qədər su içirməyə diqqət edin.
- Gün ərzində fasilələrlə istirahət etməsini təmin edin.
- Ekran qarşısında keçirdiyi vaxtı məhdudlaşdırın.
- Kifayət qədər yuxu almasını təmin edin (məktəbyaşlı uşaq üçün orta hesabla 9–10 saat).
- Uşağın qidalanmasını nizamlayın, xüsusilə səhər yeməyini buraxmamasına fikir verin.
- Sakit, işıqsız otaqda bir müddət istirahət etdirmək faydalıdır.
- Alın və gicgah nahiyəsinə soyuq kompres qoymaq gərginlik ağrısını azalda bilər.
Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır
Aşağıdakı hallardan biri müşahidə olunarsa, mütləq həkimə müraciət edilməlidir:
- Baş ağrısı qəfil və çox güclü başlayıbsa
- Uşaqda huş itkisi, qusma, başgicəllənmə və ya görmə pozğunluğu varsa
- Ağrı hər gün və ya gecələr oyanmağa səbəb olursa
- Travmadan (yıxılma, zərbə) sonra ağrı yaranıbsa
- Qızdırma, boyun sərtliyi, səpkilər və ya davranış dəyişiklikləri müşahidə edilirsə
Bu əlamətlər bəzən beyində təzyiq artması, infeksiya və ya digər ciddi vəziyyətlərə işarə edə bilər.
Profilaktika və gündəlik vərdişlər
- Uşağın gündəlik rejimi sabit olmalıdır.
- Məktəb və istirahət vaxtı arasında balans yaradılmalıdır.
- Qapalı və havasız mühitlərdə uzun müddət qalmaqdan çəkinmək lazımdır.
- Fiziki aktivlik, açıq havada oyunlar və sakitləşdirici fəaliyyətlər (musiqi, rəsm, oxuma) uşağın stressini azaldır.
Uşaqlarda baş ağrısı çox vaxt sadə səbəblərlə yaranır və valideynin müşahidəsi düzgün istiqaməti müəyyənləşdirmək üçün əsas açardır. Əgər ağrılar təkrarlanırsa və ya güclüdürsə, vaxtında pediatr və ya nevroloqa müraciət etmək ən doğru addımdır.