Baş ağrısı əksər hallarda zərərsiz və keçici olur, lakin bəzən bu simptom orqanizmdə ciddi patologiyaların xəbərdarlıq siqnalı ola bilər. Əgər ağrı qəfil başlayır, güclü olur və ya digər nevroloji əlamətlərlə müşayiət olunursa, bu, həkimə müraciət üçün əsas sayılır. Baş ağrısının təhlükəli hesab olunduğu hallar “qırmızı bayraq simptomları” (red flag symptoms) adlanır.
Qəfil və çox güclü baş ağrısı
Əgər ağrı birdən-birə, “ildırımvari” şəkildə və çox güclü başlayırsa, bu, beyində qanaxma və ya damar yırtılması (məsələn, subaraknoidal hemorragiyanın) əlaməti ola bilər. Belə hallarda ağrı saniyələr ərzində maksimal gücə çatır və xəstə onu “həyatımda hiss etdiyim ən pis ağrı” kimi təsvir edir. Bu vəziyyət təcili tibbi yardım tələb edir.
Travmadan sonra yaranan ağrı
Baş zədəsi və ya yıxılmadan sonra yaranan ağrı xüsusilə diqqət tələb edir. Əgər ağrı ilə birlikdə başgicəllənmə, qusma, yaddaş itkisi, bulanıq görmə və ya huş itməsi varsa, bu, beyin silkələnməsi və ya daxili qanaxma ilə əlaqədar ola bilər. Belə hallarda dərhal həkim müayinəsi aparılmalıdır.
Tədricən artan və davamlı xarakter daşıyan ağrı
Əgər baş ağrısı günlər və ya həftələr ərzində tədricən artır, adi ağrıkəsicilərə cavab vermir və getdikcə güclənirsə, bu, beyində həcmi formalaşmaların (şiş, damar anevrizması və s.) və ya təzyiq artımının göstəricisi ola bilər. Davamlı və gecələr güclənən ağrılar xüsusilə diqqətəlayiqdir.
Nevroloji əlamətlərlə müşayiət olunan ağrı
Baş ağrısına aşağıdakı simptomlardan biri və ya bir neçəsi qoşularsa, bu, neyroloji mənşəli ciddi pozğunluqdan xəbər verə bilər:
Görmə itkisi və ya ikiqat görmə
Nitqdə çətinlik və ya söz tapmaqda problem
Əl, ayaq və ya bədənin bir tərəfində keylik və ya zəiflik
Şüur bulanıqlığı və ya huş itkisi
Tarazlığın pozulması və koordinasiya çətinliyi
Belə hallarda ağrının səbəbi insult, keçici iskemik tutma (mini-insult), beyin damar spazmı və ya digər neyroloji xəstəlik ola bilər.
Atipik yaşda başlayan baş ağrısı
Əgər 50 yaşdan sonra ilk dəfə güclü və davamlı baş ağrısı yaranıbsa, bu, mütləq araşdırılmalıdır. Yaşlılarda belə ağrılar çox zaman temporal arterit (damar iltihabı), hipertoniya krizi və ya beyin damar pozğunluğu ilə əlaqələndirilir. Bu hallarda laborator müayinə və doppler ultrasəs müayinəsi vacibdir.
Bədən temperaturu və sərt boyunla birgə ağrı
Baş ağrısı ilə yanaşı qızdırma, üşütmə, boyun sərtliyi, işığa qarşı həssaslıq və qusma müşahidə olunursa, bu, meningit və ya ensefalit kimi mərkəzi sinir sistemi infeksiyalarının göstəricisidir. Xəstə dərhal xəstəxanaya yerləşdirilməlidir.
Göz və burunla əlaqəli ağrılar
Alın və göz ətrafında ağrı, burun tutulması və ya burundan axıntı ilə müşayiət olunursa, bu, sinusit və ya göz təzyiqinin (qlaukomanın) artması ilə bağlı ola bilər. Gözlərdə bulanıqlıq və işıq ətrafında halə görünməsi təcili oftalmoloji müayinə tələb edir.
Dərmanların həddindən artıq istifadəsi ilə bağlı ağrılar
Uzunmüddətli və tez-tez ağrıkəsici istifadəsi (ayda 10–15 dəfədən çox) dərmanların həddindən artıq istifadəsi ilə əlaqəli baş ağrısına səbəb ola bilər. Bu halda ağrılar daha tez-tez və davamlı xarakter alır. Belə vəziyyətdə ağrıkəsicilər tədricən azaldılmalı və həkim nəzarəti altında dayandırılmalıdır.
Qadınlarda hormonal dəyişikliklərlə bağlı ağrılar
Menstruasiya, hamiləlik və ya menopauza dövrlərində yaranan baş ağrıları çox vaxt hormonal dəyişikliklərlə bağlı olur. Lakin ağrılar güclü, davamlı və görmə pozğunluqları ilə müşayiət olunursa, bu, əlavə müayinə tələb edə bilər.
Qan təzyiqinin kəskin dəyişməsi zamanı ağrı
Hipertoniya (xüsusilə 180/110 mmHg-dən yuxarı göstəricilər) beyində damar gərginliyini artıraraq baş ağrısına səbəb olur. Əgər ağrı ilə yanaşı bulanıq görmə, qusma, qulaqda küy və ya başgicəllənmə varsa, bu, hipertenziv kriz ola bilər və təcili tibbi yardım tələb edir.
Müntəzəm təkrarlanan ağrılar
Əgər baş ağrısı uzunmüddətli və təkrarlanan xarakter daşıyırsa (məsələn, ayda bir neçə dəfə eyni şəkildə baş verirsə), bu, miqren, gərginlik tipi baş ağrısı və ya klaster ağrısı kimi xroniki nevroloji sindromların göstəricisidir. Bu zaman özbaşına dərman qəbulu əvəzinə nevroloqa müraciət edilməlidir.
Hansı hallarda təcili yardım çağırmaq lazımdır
Ağrı qəfil və çox güclüdürsə
Huş itkisi, iflic, nitq və ya görmə pozğunluğu müşahidə olunursa
Travmadan sonra ağrı əmələ gəlibsə
Qızdırma və boyun sərtliyi ilə birgədirsə
Ağrı getdikcə artır və gündəlik fəaliyyətə mane olursa
Belə hallarda vaxt itkisi həyati təhlükə yarada bilər. Təhlükəli halların istisna edilməsi üçün həkimə müraciət etmək və zəruri müayinələrdən keçmək vacibdir.